Ăn chay ở Mỹ Tho: thành phố sông Tiền và ngôi chùa Á - Âu

Mỹ Tho là thành phố cửa ngõ miền Tây — từ Sài Gòn xuống chưa đầy hai tiếng. Người ta thường ghé đây vì hủ tiếu và vì các cù lao trên sông Tiền. Nhưng Mỹ Tho còn là một trong những nơi có truyền thống chay lâu đời nhất Nam Bộ, gắn với một ngôi chùa rất lạ.

Chùa Vĩnh Tràng — nơi Đông và Tây gặp nhau

Nhìn từ ngoài, cổng chùa Vĩnh Tràng khiến người lần đầu tới bối rối: có cột kiểu La Mã, có vòm kiểu Gothic, có hoa văn kiểu Khmer, lại có mái ngói và tượng Phật kiểu Việt.

Đó không phải sự lộn xộn mà là dấu vết của một thời kỳ: chùa được xây và mở rộng vào giai đoạn Nam Kỳ tiếp xúc mạnh với phương Tây, và người dựng chùa đã lấy những gì họ thấy đẹp, bất kể xuất xứ.

Chi tiết này nói lên tính cách vùng đất: miền Tây tiếp nhận cái mới rất nhanh và không thấy phiền. Điều đó cũng đúng với chuyện ăn uống — đồ chay ở đây không cố giữ khuôn mẫu nào.

Hủ tiếu Mỹ Tho và bản chay của nó

Hủ tiếu Mỹ Tho khác hủ tiếu Nam Vang và khác hủ tiếu Sa Đéc ở sợi bánh: sợi nhỏ, trong, dai và hơi giòn, không mềm nhũn. Đó là thứ làm nên tên tuổi của nó.

Bản chay giữ được đúng phần quan trọng nhất đó, chỉ đổi phần nước và phần nhân:

• Nước dùng nấu từ củ cải trắng, cà rốt, bắp, lê hoặc táo, nấm rơm và nấm đông cô. Vị ngọt thanh chứ không gắt.
• Nhân là tàu hũ ky chiên, nấm bào ngư xé, đậu hũ non, có nơi thêm mì căn.
• Đồ ăn kèm giữ nguyên: giá, hẹ, xà lách, chanh ớt.

Điểm mà người ăn thuần chay cần để ý: nhiều quán nêm nước dùng bằng nước tương pha sẵn có chất tạo ngọt, và một số nơi dùng chung tô đũa. Hỏi trước thì yên tâm hơn.

Nhịp ăn chay của thành phố

Mỹ Tho không rầm rộ như Huế, nhưng có nhịp riêng:

• Mùng một và rằm — quán chay quanh chùa Vĩnh Tràng và khu chợ đông hẳn từ sáng sớm.
• Buổi sáng là chính — người miền Tây ăn sáng no, nên hàng chay bán mạnh từ 5h tới 9h rồi thưa dần.
• Trái cây quanh năm — đây là vựa trái cây, nên bữa chay ở Mỹ Tho hiếm khi thiếu phần tráng miệng.

Đồ chay miền Tây có gì riêng

So với chay Huế cầu kỳ hay chay Bắc thanh đạm, chay miền Tây có mấy đặc điểm dễ nhận:

• Ngọt hơn. Đường và nước dừa vào món là chuyện bình thường, kể cả món mặn.
• Nhiều nước cốt dừa. Kho, xào, nấu chè đều có — đây cũng là nguyên liệu chay rất tiện vì thay được vị béo của mỡ.
• Rau sống nhiều và tươi. Vùng sông nước không thiếu rau, nên đĩa rau ăn kèm luôn đầy.
• Chuộng món kho. Kho quẹt chay, đậu hũ kho tiêu, mít kho — ăn với cơm nóng.

Món chay từ nguyên liệu địa phương

Mấy thứ Mỹ Tho sẵn có mà làm món chay rất hợp:

• Mít non — luộc xé sợi thì thớ giống thịt gà, dùng làm gỏi hoặc kho.
• Chuối xiêm — nấu chè, hoặc chuối chát ăn kèm.
• Bông súng, bông điên điển theo mùa nước — nhúng lẩu chay hoặc làm gỏi.
• Dừa — nước dừa nấu, cơm dừa nạo, nước cốt dừa.

Ghé Mỹ Tho thì ăn chay ở đâu

• Quanh chùa Vĩnh Tràng — nhiều quán chay lâu năm, giá bình dân.
• Khu chợ Mỹ Tho — hàng chay bán buổi sáng, đồ làm sẵn mang về được.
• Trên cù lao Thới Sơn — điểm du lịch nên có phục vụ khách ăn chay, nhưng nên báo trước.

Một nhận xét về thị trường

Mỹ Tho có thứ mà nhiều tỉnh khác không có: lượng khách vãng lai lớn và đều — xe khách, khách du lịch miền Tây, người đi công tác. Cộng với nền ăn chay sẵn có của dân địa phương, đây là kiểu thị trường mà hàng ăn nhanh phục vụ được cả hai nhóm.

Bánh Mì XANH đang mở rộng hệ thống nhượng quyền ở các tỉnh thành — mô hình bánh mì chay 24 giờ, thực đơn gọn. Thông tin tại nhuongquyenbanhmi.com.

Hỏi đáp nhanh

Chùa Vĩnh Tràng có gì đặc biệt?

Kiến trúc lai Á - Âu: cột kiểu La Mã, vòm kiểu Gothic, hoa văn Khmer, mái ngói và tượng Phật kiểu Việt. Đó là dấu vết thời Nam Kỳ tiếp xúc mạnh với phương Tây, và người dựng chùa lấy những gì họ thấy đẹp bất kể xuất xứ.

Hủ tiếu Mỹ Tho chay khác gì bản mặn?

Giữ nguyên phần quan trọng nhất là sợi bánh nhỏ, trong, dai và hơi giòn. Chỉ đổi nước dùng sang nấu từ củ cải, cà rốt, bắp và nấm, nhân thành tàu hũ ky chiên với nấm bào ngư.

Chay miền Tây khác chay Huế thế nào?

Ngọt hơn, nhiều nước cốt dừa, rau sống nhiều và tươi, chuộng món kho. Chay Huế thì cầu kỳ về cách bày và kỹ thuật, chay miền Tây thiên về đậm đà và dễ ăn.

Nguyên liệu địa phương nào hợp làm món chay?

Mít non luộc xé sợi có thớ giống thịt gà, chuối xiêm nấu chè, bông súng và bông điên điển theo mùa nước, và dừa dùng cả nước lẫn cơm lẫn nước cốt.

Ăn chay ở Mỹ Tho vào giờ nào?

Buổi sáng là chính, từ khoảng 5h tới 9h rồi thưa dần, vì người miền Tây ăn sáng no. Mùng một và rằm thì quán quanh chùa Vĩnh Tràng và khu chợ đông từ sớm.

Người ăn thuần chay cần lưu ý gì?

Nhiều quán nêm nước dùng bằng nước tương pha sẵn có chất tạo ngọt, và một số nơi dùng chung tô đũa với đồ mặn — nên hỏi trước.