Ăn chay ở Sơn Trà: ngọn núi có đàn voọc sống ngay cạnh thành phố

Bán đảo Sơn Trà nhô ra biển ở phía đông bắc Đà Nẵng, cao nhất khoảng 696 mét, rừng che phủ gần như toàn bộ. Điều đặc biệt: khu rừng này nằm cách trung tâm một thành phố hơn một triệu dân chỉ mười lăm phút xe.

Voọc chà vá chân nâu

Sơn Trà là nơi cư trú của voọc chà vá chân nâu (Pygathrix nemaeus) — loài linh trưởng được gọi là "nữ hoàng linh trưởng" vì bộ lông nhiều màu: chân nâu đỏ, tay trắng, mặt vàng cam, đuôi trắng.

Đây là loài nguy cấp, có trong Sách đỏ Việt Nam và danh lục đỏ thế giới. Quần thể ở Sơn Trà thuộc hàng lớn nhất, ước tính trên một nghìn cá thể.

Vì sao chúng còn ở đó

Sơn Trà may mắn nhờ hai điều: nó là bán đảo — rừng không nối với rừng khác nên loài không bị săn theo tuyến dài; và nó từng là khu vực quân sự, hạn chế người ra vào suốt nhiều thập kỷ.

Nói cách khác, chúng còn sống vì tình cờ được để yên.

Và vì sao chúng vẫn bị đe doạ

Áp lực lên Sơn Trà là áp lực rất Việt Nam hôm nay: một khu rừng nguyên vẹn nằm sát một thành phố đang phát triển nhanh, với tầm nhìn ra biển đẹp bậc nhất nước.

Các mối đe doạ thực tế:

• Dự án xây dựng chia cắt sinh cảnh
• Đường sá làm đứt đường di chuyển trên tán cây của voọc
• Khách du lịch cho voọc ăn — làm chúng mất tập tính kiếm ăn tự nhiên và tới gần đường
• Bẫy thú và săn trộm
• Rác thải

Chỗ này chạm vào đúng cái gốc của ăn chay

Giới thứ nhất trong năm giới nhà Phật là không sát sinh. Ăn chay là cách thực hành giới đó ở mức hằng ngày — không tham gia vào chuỗi giết mổ.

Nhưng có một điều loạt bài này nên nói thẳng: không sát sinh không chỉ là chuyện đĩa thức ăn.

Một con voọc chết vì mất rừng, vì bẫy, vì ăn phải rác nhựa — không ai giết nó trực tiếp, nhưng nó vẫn chết vì hành vi của con người.

Cho nên tinh thần của giới đó, hiểu rộng ra, gồm cả:

• Không mua sản phẩm từ động vật hoang dã — cao, mật, ngà, sừng, da, thịt thú rừng
• Không cho thú hoang ăn dù thấy dễ thương
• Không xả rác ở nơi có thú hoang
• Không nuôi nhốt động vật hoang dã làm cảnh
• Không ủng hộ các hình thức giải trí dùng thú

Đây là những việc không tốn gì, và chúng nhất quán với việc ăn chay. Ăn chay mà mua mật gấu thì mâu thuẫn ngay trong một người.

Chùa Linh Ứng Bãi Bụt

Trên sườn Sơn Trà nhìn ra vịnh Đà Nẵng có chùa Linh Ứng Bãi Bụt, khánh thành năm 2010.

Ở đây có tượng Quán Thế Âm cao 67 mét — pho tượng Quán Âm cao nhất Việt Nam, đứng tựa vách núi, mặt hướng ra biển.

Cũng như Mẹ Nam Hải ở Bạc Liêu đã nói ở bài trước: tượng Quán Âm ven biển luôn quay mặt ra khơi, vì đó là hướng người đi biển cần được nhìn theo.

Đà Nẵng có ba chùa Linh Ứng — Bãi Bụt trên Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn, và Bà Nà — dân gian gọi là "ba ngôi Linh Ứng".

Chùa có phục vụ cơm chay vào dịp lễ và ngày rằm.

Một sự đặt cạnh đáng chú ý

Trên cùng một ngọn núi có tượng Bồ Tát của lòng từ bi và đàn voọc quý hiếm.

Không ai sắp đặt điều đó, nhưng nó nói được nhiều: lòng từ bi trong kinh sách và một loài vật đang cần được bảo vệ ngoài đời — hai thứ ở cùng một chỗ, và cái sau là phép thử của cái trước.

Đi Sơn Trà thì lưu ý

• Không cho voọc hoặc khỉ ăn — đây là điều quan trọng nhất
• Không mang đồ ăn có mùi mạnh đi bộ trong rừng; khỉ sẽ tới giật
• Mang rác xuống núi — trên bán đảo ít thùng rác
• Giữ khoảng cách khi thấy voọc; dùng ống kính thay vì tới gần
• Không đi xe máy phân khối nhỏ lên các đoạn dốc gắt nếu không quen đường

Về ăn uống: trên bán đảo gần như không có quán, chỉ vài điểm bán nước. Ai lên đây cả buổi thì mang đồ theo — và mang theo cả cái túi để đựng rác của chính mình khi về.

Món chay khu Sơn Trà

Dưới chân bán đảo là quận Sơn Trà với khu Mỹ Khê, Phạm Văn Đồng — vùng khách sạn và nhà hàng đông đúc. Ở đây có vài quán chay, và nhiều nhà hàng có món chay theo yêu cầu vì lượng khách quốc tế lớn.

Món chay phổ biến: mì Quảng chay, bún chay, cơm phần chay, bánh xèo chay. Lưu ý mắm nêm như đã nói ở bài Ngũ Hành Sơn.

Khách du lịch ở khu biển thường ăn tối muộn sau khi tắm biển chiều và đi dạo. Đó lại là khung giờ mà quán chay đã đóng — điều lặp lại ở mọi thành phố biển trong loạt bài này.

Hỏi đáp nhanh

Voọc chà vá chân nâu là loài gì?

Loài linh trưởng nguy cấp được gọi là "nữ hoàng linh trưởng" vì bộ lông nhiều màu: chân nâu đỏ, tay trắng, mặt vàng cam, đuôi trắng. Có trong Sách đỏ Việt Nam và danh lục đỏ thế giới; quần thể ở Sơn Trà ước tính trên một nghìn cá thể.

Vì sao voọc còn sống được ở Sơn Trà?

Vì Sơn Trà là bán đảo nên rừng không nối với rừng khác, loài không bị săn theo tuyến dài; và nơi này từng là khu vực quân sự, hạn chế người ra vào suốt nhiều thập kỷ. Chúng còn sống vì tình cờ được để yên.

Vì sao không nên cho voọc và khỉ ăn?

Vì làm chúng mất tập tính kiếm ăn tự nhiên và tới gần đường, dễ bị xe tông. Đây là điều quan trọng nhất khi lên Sơn Trà.

Không sát sinh có phải chỉ là chuyện ăn uống?

Không. Một con thú chết vì mất rừng, vì bẫy, vì ăn phải rác nhựa thì không ai giết trực tiếp nhưng vẫn chết vì hành vi con người. Tinh thần của giới đó gồm cả việc không mua sản phẩm từ động vật hoang dã, không nuôi nhốt, không xả rác nơi có thú hoang.

Tượng Quán Âm ở chùa Linh Ứng cao bao nhiêu?

67 mét — pho tượng Quán Âm cao nhất Việt Nam, đứng tựa vách núi và quay mặt ra biển, tại chùa Linh Ứng Bãi Bụt khánh thành năm 2010.

Trên bán đảo Sơn Trà có quán ăn không?

Gần như không, chỉ vài điểm bán nước. Ai lên cả buổi thì nên mang đồ ăn theo và mang theo túi đựng rác của mình khi về, vì trên bán đảo ít thùng rác.