Ăn chay ở Hải Phòng: thành phố cảng ăn mặn và ăn nhanh

Nói thẳng: Hải Phòng là một trong những nơi khó ăn chay nhất miền Bắc. Không phải vì thiếu chùa hay thiếu người ăn chay, mà vì ẩm thực gốc của thành phố này là hải sản.

Biết trước điều đó thì đi Hải Phòng dễ hơn nhiều.

Vì sao khó

Hải Phòng là thành phố cảng lớn nhất miền Bắc. Ẩm thực hình thành quanh biển và quanh nhịp sống công nhân cảng:

• Hải sản là nền — cua, ghẹ, bề bề, sò, ốc.
• Mắm tôm, mắm tép, nước mắm dùng rất nhiều.
• Vị đậm và cay — hợp người lao động nặng.
• Ăn nhanh — bánh đa cua, bánh mì cay, nem cua bể đều là đồ ăn nhanh.

Bốn đặc điểm này đều nghịch với đồ chay. Món nổi tiếng nhất của thành phố — bánh đa cua — có cua, có mắm tôm, có chả lá lốt.

Nhưng vẫn có

Hải Phòng có cộng đồng Phật tử đông và nhiều chùa lớn:

• Chùa Dư Hàng — chùa lớn nhất thành phố, trung tâm Phật giáo của Hải Phòng.
• Chùa Hàng Kênh, đình Hàng Kênh — kiến trúc gỗ đẹp.
• Đền Nghè — thờ nữ tướng Lê Chân, người được xem là khai sinh vùng đất này.
• Chùa Cao Linh — quy mô lớn, mới xây dựng nhiều.
• Tháp Tường Long ở Đồ Sơn — di tích thời Lý trên núi nhìn ra biển.

Quanh chùa Dư Hàng và các chùa lớn đều có hàng chay, và mùng một rằm thì đông.

Bánh đa cua bản chay

Đây là món đáng thử nếu tìm được nơi làm:

• Bánh đa đỏ — sợi to, màu nâu đỏ, dai; đây là linh hồn của món và bản thân nó là chay.
• Nước dùng bản gốc từ cua đồng; bản chay nấu từ cà chua, me hoặc giấm bỗng, nấm, đậu hũ nghiền tạo độ sánh giống gạch cua.
• Nhân — đậu hũ chiên, nấm, chả chay thay chả lá lốt.
• Rau — rau muống chẻ, rau rút, hành phi.

Chi tiết quyết định: mắm tôm. Bản gốc gần như bắt buộc có, bản chay phải thay bằng tương hoặc chao. Hỏi rõ chỗ này.

Bánh mì cay — món chay được nếu chọn đúng

Bánh mì cay (bánh mì que) là đặc sản Hải Phòng: ổ bánh nhỏ dài cỡ ngón tay, nhân pate, phết chí chương — tương ớt đặc trưng của thành phố.

Pate thì thường có gan nên không chay. Nhưng chí chương thì là chay — làm từ ớt, tỏi, cà chua lên men. Một số nơi có bán bánh mì chay phết chí chương, và đó là món rất Hải Phòng mà người ăn chay dùng được.

Món chay khác ở Hải Phòng

• Cơm chay phần — quanh chùa Dư Hàng.
• Bún chay — nước dùng củ quả, nêm tương.
• Nem chay — nhân miến, mộc nhĩ, nấm.
• Bánh đúc tàu — món của người Hoa ở Hải Phòng; bản gốc có thịt tôm, bản chay thì dùng đậu hũ và củ cải.
• Chè các loại — nhiều loại vốn chay.

Nhịp thành phố cảng

Hải Phòng có nhịp riêng của một thành phố công nghiệp - cảng:

• Ăn sáng sớm và nhanh — công nhân vào ca từ sớm.
• Ăn vặt buổi chiều tối rất mạnh — đây là văn hoá ẩm thực nổi bật của thành phố.
• Cảng hoạt động ban đêm — có nhu cầu ăn khuya thật.
• Cuối tuần — khách Hà Nội xuống, và người Hải Phòng ra Đồ Sơn, Cát Bà.

Khung ăn khuya ở đây đáng chú ý: cảng và các nhà máy chạy ca đêm, mà hàng khuya thì gần như toàn đồ mặn.

Nhịp trong năm

• Tháng Giêng — lễ chùa, và lễ hội đền Nghè.
• Mùng một, rằm — hàng chay đông.
• Tháng Năm tới tháng Tám — mùa du lịch Đồ Sơn, Cát Bà.
• Tháng Chín tới tháng Mười một — mùa bão, biển động.

Ghé Hải Phòng

• Chùa Dư Hàng — quanh đó có hàng chay.
• Đình Hàng Kênh — kiến trúc gỗ cổ đáng xem.
• Tháp Tường Long, Đồ Sơn — kết hợp đi biển.
• Hỏi kỹ mắm tôm ở mọi hàng bún, bánh đa.

Hỏi đáp nhanh

Vì sao Hải Phòng khó ăn chay?

Vì ẩm thực gốc là hải sản, dùng rất nhiều mắm tôm mắm tép, vị đậm và cay, và món nổi tiếng nhất là bánh đa cua — có cua, mắm tôm, chả lá lốt.

Bánh đa cua có bản chay không?

Có. Bánh đa đỏ vốn là chay, nước dùng nấu từ cà chua, me hoặc giấm bỗng, nấm và đậu hũ nghiền tạo độ sánh giống gạch cua. Chi tiết quyết định là mắm tôm — bản chay phải thay bằng tương hoặc chao.

Bánh mì cay có ăn chay được không?

Pate thường có gan nên không chay, nhưng chí chương — tương ớt đặc trưng làm từ ớt, tỏi, cà chua lên men — thì là chay. Một số nơi bán bánh mì chay phết chí chương.

Chùa nào là trung tâm Phật giáo của thành phố?

Chùa Dư Hàng, chùa lớn nhất Hải Phòng. Quanh đó có hàng chay, mùng một rằm thì đông.

Khung giờ nào thiếu đồ chay nhất?

Ban đêm. Cảng và các nhà máy chạy ca đêm nên có nhu cầu ăn khuya thật, nhưng hàng khuya ở đây gần như toàn đồ mặn.

Món nào của người Hoa ở đây có bản chay?

Bánh đúc tàu — bản gốc có thịt tôm, bản chay dùng đậu hũ và củ cải.