Ăn chay ở Tây Ninh: nơi ăn chay là giới luật, không phải lựa chọn

Nếu hỏi tỉnh nào có tỉ lệ người ăn chay thường xuyên cao nhất nước, câu trả lời nhiều khả năng là Tây Ninh. Và lý do không phải xu hướng sức khoẻ hay môi trường — nó là giới luật của một tôn giáo ra đời ngay tại đây.

Đạo Cao Đài và chuyện ăn chay

Đạo Cao Đài hình thành ở Tây Ninh những năm 1920, và Toà Thánh Tây Ninh ở Hoà Thành tới nay vẫn là trung tâm. Với tín đồ, ăn chay không phải việc tuỳ tâm mà là điều kiện để tu tiến:

• Người mới nhập môn giữ chay kỳ — thường là 6 hoặc 10 ngày mỗi tháng.
• Muốn thọ các bậc cao hơn thì phải giữ chay trường, tức ăn chay quanh năm.
• Chức sắc gần như đều ăn chay trường.

Hệ quả: ở Hoà Thành và khu vực quanh Toà Thánh, ăn chay là chuyện thường ngày chứ không phải chuyện của mùng một ngày rằm. Quán chay mở quanh năm và sống được, vì khách là người ăn chay trường chứ không phải khách theo lịch âm.

Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với mọi tỉnh khác: nơi khác nhu cầu dồn hai ngày mỗi tháng, Tây Ninh thì trải đều.

Núi Bà Đen và mùa hành hương

Núi Bà Đen nổi lên đơn độc giữa đồng bằng, cao nhất Nam Bộ, và là điểm hành hương lớn bậc nhất miền Nam. Hội xuân núi Bà kéo dài từ sau Tết tới hết tháng Giêng, thu hút lượng khách rất lớn.

Với người bán hàng ăn, mùa đó là mùa làm ăn chính trong năm — và phần lớn khách hành hương ăn chay trong ngày đi lễ, kể cả người không ăn chay thường xuyên.

Cộng hai nguồn — tín đồ Cao Đài quanh năm và khách hành hương theo mùa — Tây Ninh có nền khách đồ chay mà ít tỉnh nào sánh được.

Món chay Tây Ninh

Tây Ninh có vài thứ đặc sản mà bản thân đã chay hoặc dễ chuyển sang chay:

• Muối ớt Tây Ninh — nổi tiếng cả nước. Nhưng lưu ý: nhiều loại có tôm khô hoặc ruốc. Muối ớt chay có bán riêng, phải hỏi.
• Bánh tráng phơi sương Trảng Bàng — bản thân là bột gạo, hoàn toàn chay. Cuốn với rau rừng và đậu hũ là thành món.
• Rau rừng Trảng Bàng — mấy chục loại lá ăn kèm, là đặc sản riêng của vùng này.
• Bánh canh Trảng Bàng — bản mặn là giò heo, bản chay dùng nấm và đậu hũ, nước dùng nấu từ củ quả.
• Mãng cầu Bà Đen — trái đặc sản trồng quanh chân núi.

Chay Cao Đài có gì riêng

Bếp chay của tín đồ Cao Đài có vài nét đáng chú ý:

• Giản dị hơn chay chùa Bắc và chay Huế. Ít món tạo hình cầu kỳ, thiên về món hàng ngày nấu chay.
• Dùng nhiều đậu và rau vườn nhà. Vùng này đất tốt, nhà nào cũng có vườn.
• Nấu cho số đông. Các dịp lễ ở Toà Thánh đãi cơm chay hàng nghìn suất, nên kỹ thuật nấu số lượng lớn rất thạo.

Đi Tây Ninh mà ăn chay

• Quanh Toà Thánh Hoà Thành — quán chay nhiều nhất, mở quanh năm, giá rất mềm.
• Chân núi Bà Đen — mùa hội thì hàng quán dày đặc, ngoài mùa thì thưa hơn.
• Trảng Bàng — bánh canh và bánh tráng, nhớ hỏi bản chay.
• Hỏi kỹ muối ớt trước khi mua làm quà, vì loại phổ thông thường có tôm.

Một thị trường đáng chú ý

Tây Ninh là ví dụ hiếm ở Việt Nam về thị trường đồ chay ổn định quanh năm chứ không theo mùa: có nhóm khách ăn chay trường đều đặn, có mùa hành hương bùng nổ, và có vị trí sát TP.HCM lẫn cửa khẩu Mộc Bài.

Bánh Mì XANH đang tìm đối tác nhượng quyền ở các tỉnh — mô hình bánh mì chay mở 24 giờ, thực đơn năm món, vận hành gọn. Thông tin tại nhuongquyenbanhmi.com.

Hỏi đáp nhanh

Vì sao Tây Ninh nhiều người ăn chay?

Vì đạo Cao Đài hình thành ở đây và với tín đồ, ăn chay là điều kiện tu tiến chứ không tuỳ tâm: người mới giữ chay kỳ 6 hoặc 10 ngày mỗi tháng, muốn thọ bậc cao hơn thì phải chay trường.

Thị trường đồ chay Tây Ninh khác các tỉnh ra sao?

Nơi khác nhu cầu dồn vào mùng một và ngày rằm, Tây Ninh thì trải đều quanh năm vì khách là người ăn chay trường. Cộng thêm mùa hội xuân núi Bà Đen bùng nổ sau Tết.

Muối ớt Tây Ninh có chay không?

Không mặc định — nhiều loại có tôm khô hoặc ruốc. Muối ớt chay có bán riêng nhưng phải hỏi, nhất là khi mua làm quà.

Món nào ở Tây Ninh vốn đã chay?

Bánh tráng phơi sương Trảng Bàng là bột gạo nên hoàn toàn chay, cuốn với rau rừng và đậu hũ là thành món. Rau rừng Trảng Bàng mấy chục loại lá cũng là đặc sản riêng.

Chay Cao Đài khác chay chùa thế nào?

Giản dị hơn, ít món tạo hình cầu kỳ, thiên về món hàng ngày nấu chay, dùng nhiều đậu và rau vườn nhà. Và rất thạo nấu số lượng lớn vì các dịp lễ ở Toà Thánh đãi hàng nghìn suất.

Đi hành hương núi Bà Đen thì ăn ở đâu?

Chân núi mùa hội hàng quán dày đặc, ngoài mùa thì thưa hơn. Quanh Toà Thánh Hoà Thành thì quán chay mở quanh năm, nhiều nhất và giá mềm nhất.