Ăn chay ở Phú Quốc: resort có thực đơn vegan mà quán bình dân thì không

Phú Quốc là đảo lớn nhất Việt Nam, rộng khoảng 574 km², thuộc Kiên Giang. Trong hơn một thập kỷ, hòn đảo này chuyển từ một nơi làm nước mắm và trồng tiêu thành trung tâm du lịch nghỉ dưỡng với hàng loạt resort quốc tế.

Một nghịch lý về đồ chay

Ở Phú Quốc có một hiện tượng đáng nhìn kỹ: khách ở resort tìm đồ chay dễ hơn người dân và khách bình dân trên cùng hòn đảo.

Lý do rất đơn giản: resort phục vụ khách Âu Mỹ, mà nhóm đó có tỉ lệ ăn chay và thuần chay cao. Khi một khách sạn quốc tế nhận đặt phòng, họ hỏi luôn về chế độ ăn — đó là quy trình chuẩn.

Còn quán bình dân trên đảo phục vụ khách Việt và người địa phương, nơi yêu cầu chay xuất hiện ít hơn và không có quy trình nào cả.

Điều này nói lên gì

Nó cho thấy nhu cầu chay được đáp ứng khi có người trả tiền cao, chứ không phải khi có nhiều người cần.

Người ăn chay ở phân khúc bình dân — vốn là đa số như đã nói ở bài Gò Vấp — thì ở đâu cũng phải tự xoay. Đây là khoảng cách mà mọi mô hình muốn phổ cập đồ chay đều phải nhắm vào.

Đặt món ở resort — vẫn cần nói rõ

Ngay cả khi có menu vegan, vẫn nên dặn kỹ, vì bếp có thể là bếp Việt:

• Nước mắm, mắm ruốc — thứ dễ lọt nhất, đã nói kỹ ở bài Phan Thiết
• Nước dùng — nhiều bếp dùng nước hầm xương làm nền cho cả món chay
• Dầu hào — làm từ hàu nếu không phải loại chay
• Bơ, sữa, trứng — nếu ăn thuần chay
• Hành, tỏi — nếu theo giới nhà chùa

Cách gọn nhất vẫn là câu đã dùng suốt loạt bài: kể ra thứ mình không ăn, đừng chỉ nói tên nhóm.

Hồ tiêu Phú Quốc

Trước khi thành đảo du lịch, Phú Quốc nổi tiếng với hồ tiêu. Tiêu Phú Quốc hạt to, chắc, cay nồng, được trồng trên đất đỏ ở Cửa Dương, Cửa Cạn, Dương Tơ.

Đặc sản nhất là tiêu đỏ — hái khi quả đã chín đỏ, phơi khô, thơm và cay dịu hơn tiêu đen.

Như đã nói ở bài Quảng Trị và Gia Lai: tiêu là gia vị trụ cột của bếp chay vì nó thay được vai trò tạo vị mạnh của hành tỏi. Đậu hũ kho tiêu, nấm kho tiêu, canh tiêu — đều dựa vào đó.

Sim rừng và mật ong

Cây sim mọc tự nhiên trên đảo, trái chín vào khoảng tháng 3 tới tháng 6. Người ta làm rượu sim, mật sim, siro sim.

Mật sim và siro sim thì chay hoàn toàn. Rượu sim thì chay về nguyên liệu nhưng người giữ giới kiêng rượu.

Mật ong rừng Phú Quốc — người ăn chay theo chùa dùng được, người thuần chay thì không.

Chùa Hộ Quốc

Thiền viện Trúc Lâm Hộ Quốc ở xã Dương Tơ, khánh thành năm 2012, là ngôi chùa lớn nhất đảo. Chùa nằm trên sườn núi nhìn thẳng ra biển, lưng tựa núi Ra Đa.

Đây cũng thuộc hệ thống thiền viện Trúc Lâm đã nói ở bài Lâm Đồng và Cần Thơ — dòng thiền Việt được khôi phục, nay có mặt từ Yên Tử tới Phú Quốc.

Chùa có phục vụ cơm chay, nhất là dịp lễ. Trên đảo còn có Dinh Cậu — nơi thờ tự gắn với tín ngưỡng ngư dân, ngay cửa biển Dương Đông.

Món chay trên đảo

• Rau rừng, rau muống biển
• Gỏi rau, gỏi xoài chay — bỏ khô cá, thay bằng đậu phộng và đậu hũ chiên
• Bún, hủ tiếu chay — có ở vài quán chay trong Dương Đông
• Trái cây — sim, xoài, dừa
• Tiêu, mật sim, hạt điều — đồ mang về
• Bún quậy, gỏi cá trích, nhum, ghẹ Hàm Ninh — đặc sản, không chay
• Nước mắm Phú Quốc — đặc sản số một của đảo, có chỉ dẫn địa lý được châu Âu bảo hộ; không chay

Đảo và bài toán nguồn cung

Như đã nói ở bài Lý Sơn và Côn Đảo, mọi đảo đều chung một đặc điểm: hàng hoá phụ thuộc tàu và máy bay. Rau xanh phải chở từ Rạch Giá hoặc Hà Tiên sang, nên giá cao và không phải lúc nào cũng có đủ loại.

Phú Quốc đông khách quanh năm, khách bay tới muộn, đi biển về muộn, và ăn khuya là chuyện thường. Nhưng quán chay trên đảo thì ít và đóng sớm.

Đây là một trong những nơi mà khoảng cách giữa nhu cầu có thật và dịch vụ đang có rộng nhất trong tất cả các điểm đã đi qua — vì lượng khách quốc tế ăn chay ở đây rất lớn.

Bánh Mì XANH tìm đối tác nhượng quyền ở các tỉnh thành — mô hình bánh mì chay 24 giờ, thực đơn gọn. Xem nhuongquyenbanhmi.com.

Hỏi đáp nhanh

Vì sao resort ở Phú Quốc có menu chay mà quán bình dân thì không?

Vì resort phục vụ khách Âu Mỹ, nhóm có tỉ lệ ăn chay và thuần chay cao, và khách sạn quốc tế hỏi về chế độ ăn ngay khi nhận đặt phòng. Quán bình dân phục vụ khách Việt, nơi yêu cầu chay xuất hiện ít hơn và không có quy trình nào.

Đặt món chay ở resort có cần dặn thêm không?

Có, vì bếp có thể là bếp Việt. Cần dặn về nước mắm mắm ruốc, nước dùng hầm xương, dầu hào làm từ hàu, và bơ sữa trứng nếu ăn thuần chay, hành tỏi nếu theo giới nhà chùa.

Tiêu Phú Quốc có gì đặc biệt?

Hạt to, chắc, cay nồng, trồng trên đất đỏ ở Cửa Dương, Cửa Cạn, Dương Tơ. Đặc sản nhất là tiêu đỏ — hái khi quả đã chín đỏ rồi phơi khô, thơm và cay dịu hơn tiêu đen.

Rượu sim có chay không?

Chay về nguyên liệu nhưng người giữ giới thì kiêng rượu. Mật sim và siro sim thì chay hoàn toàn và không vướng giới nào.

Chùa Hộ Quốc xây khi nào?

Khánh thành năm 2012 tại xã Dương Tơ, là ngôi chùa lớn nhất đảo, nằm trên sườn núi nhìn thẳng ra biển. Thuộc hệ thống thiền viện Trúc Lâm — dòng thiền Việt được khôi phục, nay có mặt từ Yên Tử tới Phú Quốc.

Vì sao rau ở Phú Quốc đắt?

Vì phải chở từ Rạch Giá hoặc Hà Tiên sang, phụ thuộc tàu và máy bay như mọi đảo, nên giá cao và không phải lúc nào cũng có đủ loại.