Ăn chay ở Nha Trang: tháp Chăm nghìn năm và tượng Phật trắng

Nha Trang được biết tới như thành phố biển. Nhưng có một chuyện ít khách để ý: ở đây có ngọn tháp Chăm nghìn năm mà tới nay vẫn đang được cúng bái — không phải phế tích, mà là nơi thờ sống.

Tháp Bà Ponagar — thờ liên tục qua hai nền văn hoá

Tháp Bà Ponagar do người Chăm dựng từ khoảng thế kỷ 8-13, thờ nữ thần Po Nagar — mẹ xứ sở, vị thần dạy dân trồng lúa, dệt vải.

Khi người Việt vào vùng này, họ không phá cũng không bỏ. Họ tiếp nhận và gọi bằng tên khác: Thiên Y A Na Thánh Mẫu, nhập vào hệ thống thờ Mẫu của người Việt.

Kết quả là một nơi thờ tự mà người Chăm và người Việt cùng tới, cùng cúng, theo hai cách hiểu khác nhau về cùng một vị thần. Lễ vía Bà tháng Ba âm lịch có cả nghi lễ Chăm lẫn nghi lễ Việt.

Với chuyện ăn, điều này có ý nghĩa: tín ngưỡng thờ Mẫu kéo theo tục ăn chay ngày vía — nhiều người giữ chay trước và trong ngày lễ, giống cách khách hành hương ở Châu Đốc hay núi Bà Đen.

Chùa Long Sơn và tượng Phật trắng

Chùa Long Sơn nằm dưới chân núi Trại Thuỷ, có tượng Phật trắng ngồi trên đỉnh đồi, cao khoảng 21m tính cả bệ, nhìn thấy từ nhiều nơi trong thành phố.

Leo mấy trăm bậc lên tới nơi thì thấy toàn cảnh Nha Trang. Đây là chùa lớn nhất tỉnh, nơi tổ chức các lễ Phật giáo chính, và quanh chùa có hàng chay lâu năm.

Khách quốc tế kiểu Nha Trang

Nha Trang có cơ cấu khách quốc tế khác hẳn Hội An hay Đà Nẵng: nhiều năm nay chủ yếu là khách Nga và các nước SNG, sau đó là Hàn Quốc và Trung Quốc.

Điểm đáng nói với người ăn chay:

• Nhu cầu thuần chay thấp hơn so với khách Tây Âu ở Hội An — nhóm khách này ít ăn chay hơn.
• Thực đơn nhiều tiếng Nga, tiếng Hàn nhưng phần "vegan" thì không phải nơi nào cũng có.
• Nhà hàng khách sạn lớn thường đáp ứng được nếu báo trước.

Nên ở Nha Trang, người ăn thuần chay nên tìm quán chay của người Việt hơn là trông vào nhà hàng phục vụ khách quốc tế.

Món chay ở Nha Trang

Ẩm thực Khánh Hoà gốc là hải sản, nên món chay ở đây chủ yếu là món chay phổ thông chứ ít món đặc sản chuyển chay. Nhưng có vài thứ đáng thử:

• Bún chay — nước lèo nấu từ củ quả và thơm, chua nhẹ, hợp khí hậu nóng.
• Nem nướng chay — nem nướng Ninh Hoà là đặc sản vùng này; bản chay dùng đậu hũ và chả chay, cuốn bánh tráng với rau sống và chấm tương.
• Bánh căn chay — bánh nhỏ đổ khuôn đất, bản chay nhân nấm hoặc để không, chấm nước mắm chay.
• Xoài, mãng cầu, dừa — trái cây vùng này ngon và rẻ.

Lưu ý lớn: nước mắm là đặc sản của tỉnh, và mắm ruốc dùng phổ biến. Người ăn thuần chay phải hỏi kỹ, kể cả với món nhìn thuần rau.

Yến sào — thứ nhiều người hiểu nhầm

Khánh Hoà nổi tiếng nhất nước về yến sào, và đây là chỗ hay gây tranh luận.

Yến sào là tổ chim yến, làm từ nước bọt của chim. Nó là sản phẩm từ động vật, nên người ăn thuần chay không dùng. Nhiều người nghĩ "không giết con gì thì được" nhưng theo chuẩn thuần chay thì vẫn không, tương tự mật ong.

Nhắc chuyện này vì yến sào là quà tặng phổ biến ở Nha Trang, và người ăn chay hay được mời mà không biết.

Nhịp trong năm

• Lễ vía Bà tháng Ba âm tại tháp Bà — lễ hội lớn nhất tỉnh.
• Mùng một, rằm — hàng chay đông, nhất là quanh chùa Long Sơn.
• Tháng Sáu tới tháng Tám — cao điểm khách nội địa.
• Tháng Mười tới tháng Mười hai — mùa mưa, biển động, khách vắng.

Ghé Nha Trang

• Tháp Bà Ponagar — đi buổi chiều mát, có biểu diễn múa Chăm.
• Chùa Long Sơn — leo lên tượng Phật trắng ngắm toàn cảnh.
• Quán chay quanh chùa — nhiều lựa chọn và rẻ hơn khu du lịch.
• Chợ Đầm — hàng chay buổi sáng.

Bánh Mì XANH tìm đối tác nhượng quyền ở các tỉnh thành — mô hình bánh mì chay 24 giờ, thực đơn gọn, hợp thành phố du lịch có nhịp ngày đêm dài. Xem trang nhượng quyền Bánh Mì XANH.

Hỏi đáp nhanh

Tháp Bà Ponagar có gì đặc biệt?

Do người Chăm dựng từ thế kỷ 8-13 thờ nữ thần Po Nagar, và khi người Việt vào thì không phá mà tiếp nhận, gọi là Thiên Y A Na Thánh Mẫu. Nay người Chăm và người Việt cùng tới cúng theo hai cách hiểu khác nhau về cùng một vị thần.

Điều đó liên quan gì tới ăn chay?

Tín ngưỡng thờ Mẫu kéo theo tục ăn chay ngày vía — nhiều người giữ chay trước và trong ngày lễ, giống khách hành hương ở Châu Đốc hay núi Bà Đen.

Khách quốc tế ở Nha Trang có ăn chay nhiều không?

Ít hơn Hội An. Khách chủ yếu là Nga, SNG, Hàn Quốc, Trung Quốc — nhóm ít ăn chay hơn khách Tây Âu. Nên người ăn thuần chay nên tìm quán chay của người Việt hơn là trông vào nhà hàng phục vụ khách quốc tế.

Yến sào có phải đồ chay không?

Không. Yến sào là tổ chim làm từ nước bọt của chim, tức sản phẩm từ động vật, nên người ăn thuần chay không dùng — tương tự mật ong. Đáng nhắc vì đây là quà tặng phổ biến ở Nha Trang.

Món chay nào đáng thử?

Nem nướng chay (nem nướng Ninh Hoà là đặc sản vùng này), bánh căn chay đổ khuôn đất, và bún chay nước lèo củ quả chua nhẹ hợp khí hậu nóng.

Cần lưu ý gì khi gọi món?

Nước mắm là đặc sản của tỉnh và mắm ruốc dùng rất phổ biến, nên phải hỏi kỹ kể cả với món nhìn thuần rau.