Ăn chay ở Bạc Liêu: tượng Quán Âm quay mặt ra biển và những người đi biển

Bạc Liêu nằm ven biển Đông, vùng đất của ruộng muối, vuông tôm và những cánh đồng điện gió dựng ngay trên bãi bồi.

Mẹ Nam Hải

Cách thành phố Bạc Liêu khoảng 8 km, ngay bờ biển, có Quán Âm Phật Đài — dân gian gọi là Mẹ Nam Hải.

Tượng Quán Thế Âm cao khoảng 11 mét, dựng năm 1973, đứng quay mặt ra biển.

Khi mới dựng, tượng đứng sát mép nước. Nay do phù sa bồi, biển đã lùi ra xa vài trăm mét — cùng hiện tượng đã nói ở bài Cà Mau.

Lễ vía Quán Âm Nam Hải diễn ra 22 tới 24 tháng 3 âm lịch, thu hút hàng chục vạn người từ khắp miền Tây và TP.HCM. Đây là một trong những lễ hội Phật giáo lớn nhất Nam Bộ.

Vì sao ngư dân thờ Quán Âm

Quán Thế Âm trong kinh điển là vị Bồ Tát lắng nghe tiếng kêu cứu của thế gian — chữ "Quán Thế Âm" nghĩa đúng là vậy. Kinh Phổ Môn kể rằng ai gặp nạn trên biển mà niệm danh hiệu ngài thì được cứu.

Với người đi biển, đó là lời hứa cụ thể nhất mà một tôn giáo có thể đưa ra. Nghề biển là nghề mà một chuyến đi có thể không có chuyến về — bão, sóng, hỏng máy, lạc hướng.

Nên tượng quay mặt ra biển không phải bố cục cho đẹp. Nó là hướng mà người ta cần được nhìn theo.

Một điều đáng nghĩ

Có một chỗ mà loạt bài này không né được: người sống bằng đánh bắt lại thờ vị Bồ Tát tượng trưng cho lòng từ bi và không sát sinh.

Đây không phải mâu thuẫn để phán xét. Nó là thực tế của đời sống, và người trong cuộc hiểu rõ hơn ai hết.

Cách người dân biển giải bài toán đó cũng rất riêng:

• Ăn chay vào những ngày nhất định — rằm, mùng một, trước chuyến đi xa, sau khi thoát nạn
• Không đánh bắt vào ngày lễ lớn
• Không giết con vật đang mang thai hoặc quá nhỏ — vừa là tín ngưỡng vừa là kinh nghiệm giữ nguồn
• Thả cá phóng sinh, cúng cô hồn biển
• Thờ Cá Ông — cá voi cứu người, tuyệt đối không ăn

Nói cách khác: họ không thể bỏ nghề, nhưng họ đặt ra giới hạn cho chính mình trong nghề đó.

Và đó cũng là một cách hiểu về ăn chay mà loạt bài này gặp lại nhiều lần: không phải ai cũng đi được tới cùng, nhưng ai cũng đặt được một giới hạn ở đâu đó. Ăn chay một ngày một tháng vẫn hơn không ngày nào.

Muối Bạc Liêu

Muối Bạc Liêu có chỉ dẫn địa lý, nổi tiếng vì ít vị chát — do hàm lượng tạp chất thấp. Diêm dân làm muối trên những ruộng muối ven biển Đông Hải, Hoà Bình, phơi nước biển qua nhiều ô cho tới khi kết tinh.

Nghề muối là nghề cực nhọc bậc nhất: phơi mình dưới nắng gắt suốt mùa khô, thu nhập bấp bênh, giá muối lên xuống thất thường.

Với bếp chay, muối là thứ không thể thiếu — đã nói ở bài Ninh Thuận: không có nước mắm thì muối và nước tương gánh toàn bộ vai trò tạo vị mặn.

Dạ cổ hoài lang

Bạc Liêu là cái nôi của đờn ca tài tử Nam Bộ — di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại, UNESCO công nhận năm 2013.

Tại đây, nhạc sĩ Cao Văn Lầu sáng tác bản Dạ cổ hoài lang năm 1919 — bản nhạc kể nỗi nhớ chồng của người vợ trong đêm nghe tiếng trống. Từ bản này phát triển thành vọng cổ, điệu nhạc trung tâm của cải lương.

Ở các buổi đờn ca tài tử miệt vườn, mâm đãi khách thường là đồ nhậu. Người ăn chay đi nghe đờn ca nên báo trước — chủ nhà làm được mâm chay nếu biết, nguyên liệu vùng này sẵn.

Món chay và chỗ cần hỏi ở Bạc Liêu

• Bún bò cay Bạc Liêu — đặc sản, không chay; có quán làm bản chay với sả ớt và đậu hũ
• Bánh tằm bì — sợi bánh bột gạo là chay, phần bì và nước mắm thì không; có bản chay dùng bì khoai môn
• Nhãn cổ Bạc Liêu — vườn nhãn hơn trăm tuổi ở Hoà Bình
• Bánh củ cải — món người Hoa, có bản chay nhân nấm
• Muối, muối ớt chay — quà mang về
• Ba khía, mắm, tôm khô — đặc sản, không chay

Điện gió và một vùng đang đổi

Bạc Liêu là một trong những tỉnh dẫn đầu về điện gió, với hàng trăm trụ turbine dựng ngay trên bãi bồi ven biển. Cánh đồng điện gió nay là điểm tham quan.

Cùng với đó là nuôi tôm công nghệ cao, chế biến thuỷ sản — những ngành dùng nhiều lao động làm ca.

Và lặp lại đúng điều đã thấy ở Kỳ Anh, Cà Mau, Cần Thơ: người làm ca và người đi biển ăn lệch giờ, trong đó có người giữ lệ chay, và giờ đó thì không ai bán gì cho họ.

Bánh Mì XANH tìm đối tác nhượng quyền ở các tỉnh thành — mô hình bánh mì chay 24 giờ, thực đơn gọn. Xem trang nhượng quyền Bánh Mì XANH.

Hỏi đáp nhanh

Mẹ Nam Hải là tượng gì?

Tượng Quán Thế Âm cao khoảng 11 mét ở Quán Âm Phật Đài, cách thành phố Bạc Liêu khoảng 8 km, dựng năm 1973 và quay mặt ra biển. Khi mới dựng tượng đứng sát mép nước, nay phù sa bồi nên biển đã lùi ra xa vài trăm mét.

Lễ vía Quán Âm Nam Hải khi nào?

Ngày 22 tới 24 tháng 3 âm lịch, thu hút hàng chục vạn người từ khắp miền Tây và TP.HCM — một trong những lễ hội Phật giáo lớn nhất Nam Bộ.

Vì sao ngư dân thờ Quán Âm?

Vì Quán Thế Âm là vị Bồ Tát lắng nghe tiếng kêu cứu của thế gian, và kinh Phổ Môn kể ai gặp nạn trên biển mà niệm danh hiệu ngài thì được cứu. Với nghề mà một chuyến đi có thể không có chuyến về, đó là lời hứa cụ thể nhất.

Người đi biển giữ giới thế nào?

Ăn chay vào rằm mùng một, trước chuyến đi xa hoặc sau khi thoát nạn; không đánh bắt ngày lễ lớn; không giết con vật đang mang thai hoặc quá nhỏ; thả cá phóng sinh; và thờ Cá Ông, tuyệt đối không ăn cá voi.

Muối Bạc Liêu có gì đặc biệt?

Có chỉ dẫn địa lý, nổi tiếng vì ít vị chát do hàm lượng tạp chất thấp. Diêm dân phơi nước biển qua nhiều ô cho tới khi kết tinh, trên các ruộng muối ven biển Đông Hải, Hoà Bình.

Dạ cổ hoài lang ra đời năm nào?

Năm 1919, do nhạc sĩ Cao Văn Lầu sáng tác, kể nỗi nhớ chồng của người vợ trong đêm nghe tiếng trống. Từ bản này phát triển thành vọng cổ — điệu nhạc trung tâm của cải lương.