Uống cà phê lúc bụng đói: ai nên tránh, ai thì không sao

Có người uống ly cà phê đen trước khi ăn sáng suốt ba mươi năm, không sao cả. Có người uống nửa ly lúc chưa ăn gì là cồn cào, run tay, buồn nôn nhẹ cả buổi sáng. Cùng một ly cà phê.

Khác biệt không phải chuyện ai khoẻ hơn ai. Nó nằm ở vài thứ cụ thể.

Cà phê làm gì với cái bụng rỗng

Hai chuyện xảy ra cùng lúc:

Kích thích tiết axit dạ dày

Cà phê — cả loại có caffeine lẫn loại khử caffeine — kích thích dạ dày tiết axit. Có thức ăn trong bụng thì axit đó có việc để làm. Bụng rỗng thì nó không có gì để tiêu hoá, và với người niêm mạc nhạy cảm thì đó là cảm giác cồn cào hoặc nóng rát.

Caffeine vào máu nhanh hơn

Không có thức ăn làm chậm lại, caffeine hấp thu nhanh hơn và nồng độ trong máu lên cao hơn. Đây là lý do cùng một ly mà lúc đói thì thấy tim đập nhanh và tay hơi run, còn uống sau bữa thì không.

Cộng hai chuyện đó lại là đủ để giải thích gần hết các trường hợp.

Ai nên tránh

Bốn nhóm hay gặp vấn đề rõ nhất:

• Người bị trào ngược dạ dày thực quản. Cà phê làm giãn cơ vòng thực quản dưới, nên dễ trào ngược hơn — và lúc bụng rỗng thì rõ hơn.
• Người có viêm loét dạ dày. Đây là nhóm cần hỏi bác sĩ chứ không tự thử.
• Người nhạy caffeine. Ngưỡng chịu caffeine khác nhau rất xa giữa người này với người kia, phần lớn do khác biệt về tốc độ chuyển hoá. Người chuyển hoá chậm thì một ly cũng đủ thấy run tay.
• Người đang lo lắng hoặc thiếu ngủ. Caffeine khuếch đại cả hai. Đói cộng thiếu ngủ cộng cà phê là kết hợp khó chịu nhất.

Ai thì không sao

Phần lớn người khoẻ mạnh uống cà phê lúc đói không gặp vấn đề gì, và không có lý do phải bỏ thói quen đó nếu bạn thấy bình thường. Cơ thể quen dần với cà phê là chuyện có thật, và người uống đều đặn nhiều năm thường ít phản ứng hơn người thỉnh thoảng mới uống.

Nói thế để tránh một hiểu lầm phổ biến: "uống cà phê lúc đói hại dạ dày" không đúng cho tất cả mọi người. Nó đúng cho một số nhóm.

Bốn cách chỉnh, theo thứ tự dễ làm

1. Ăn một chút gì đó trước

Không cần cả bữa. Một ổ bánh mì nhỏ, một nắm hạt, một quả chuối — đủ để axit có việc và caffeine hấp thu chậm lại. Đây là cách đơn giản và hiệu quả nhất.

2. Chọn cà phê sữa thay vì cà phê đen

Sữa — sữa bò hay sữa hạt đều được — làm dịu cảm giác cồn cào rõ rệt, vì nó vừa là thức ăn vừa làm loãng bớt. Người hay khó chịu với cà phê đen buổi sáng thường không sao với cà phê sữa.

3. Chọn rang đậm

Ngược trực giác nhưng có lý: rang càng đậm thì axit trong hạt càng bị phân huỷ. Cà phê rang đậm kiểu Việt ít axit hơn cà phê rang nhạt vị chua trái cây. Ai thấy khó chịu với cà phê specialty mà lại ổn với cà phê phin thì đây là lý do.

4. Pha loãng hơn hoặc uống ít hơn

Nghe hiển nhiên nhưng ít người thử một cách có hệ thống. Giảm nửa lượng trong một tuần rồi xem có khác không, trước khi kết luận là mình không hợp cà phê.

Còn trà thì sao

Trà cũng có caffeine nhưng ít hơn và hấp thu chậm hơn, phần vì tanin trong trà làm chậm lại. Nên với người nhạy cảm, trà lúc bụng đói thường dễ chịu hơn cà phê.

Trà chanh có thêm axit từ chanh, nên ai bị trào ngược thì cũng nên ăn chút gì trước.

Ở tiệm

Buổi sáng sớm, nếu chưa ăn gì mà muốn uống, Cà Phê Sữa Hạt 45.000đ dễ chịu hơn Cà Phê Đen 35.000đ — sữa hạt làm dịu phần cồn cào. Muốn nhẹ hơn nữa thì Trà Chanh Hoa Nhài 36.000đ.

Và cách gọn nhất vẫn là ăn trước: ổ Bơ Đường 28.000đ nhỏ, ngọt nhẹ, ăn nhanh, đủ để lót bụng trước ly cà phê. Năm tiệm mở 24 giờ nên giờ nào cũng có.

38 Lê Thị Riêng, 15B Nguyễn Thị Minh Khai, 2B Trần Hưng Đạo, 148B Đề Thám (Quận 1) và 210 Bùi Văn Ba (Quận 7). Gọi 0923.183.183, đơn từ 500.000đ trong bán kính 5km miễn phí giao.

Đây là thông tin phổ thông về thói quen ăn uống, không phải lời khuyên y tế. Ai có bệnh dạ dày hoặc triệu chứng kéo dài nên đi khám.

Hỏi đáp nhanh

Uống cà phê lúc đói có hại dạ dày không?

Không đúng cho tất cả mọi người. Cà phê kích thích tiết axit, và bụng rỗng thì axit đó không có gì để tiêu hoá — với người niêm mạc nhạy cảm thì gây cồn cào. Người khoẻ mạnh phần lớn không gặp vấn đề.

Vì sao cùng một ly mà lúc đói lại thấy run tay?

Vì không có thức ăn làm chậm lại nên caffeine hấp thu nhanh hơn và nồng độ trong máu lên cao hơn. Uống sau bữa thì cảm giác đó nhẹ hẳn.

Ai nên tránh uống cà phê lúc chưa ăn?

Người trào ngược dạ dày thực quản, người có viêm loét dạ dày, người nhạy caffeine, và người đang thiếu ngủ hoặc lo lắng — caffeine khuếch đại cả hai thứ đó.

Cà phê sữa có dễ chịu hơn cà phê đen không?

Với phần lớn người thì có. Sữa vừa là thức ăn vừa làm loãng bớt, nên dịu cảm giác cồn cào rõ rệt. Sữa hạt cũng có tác dụng tương tự.

Rang đậm hay rang nhạt dễ chịu hơn cho dạ dày?

Rang đậm, vì rang càng lâu thì axit trong hạt càng bị phân huỷ. Ai khó chịu với cà phê rang nhạt vị chua mà lại ổn với cà phê phin thì đây là lý do.

Trà lúc bụng đói thì sao?

Thường dễ chịu hơn cà phê, vì caffeine ít hơn và hấp thu chậm hơn. Nhưng trà chanh có thêm axit từ chanh, nên người trào ngược vẫn nên ăn chút gì trước.