Trồng rau thơm ở ban công chung cư: ba loại dễ sống nhất

Trồng rau thơm ở ban công nghe đơn giản, nhưng người mới hay thất bại hai ba lần rồi bỏ. Lý do thường không phải "không có tay trồng cây" — mà vì ban công chung cư ở Sài Gòn có hai điều kiện khắc nghiệt ít ai tính trước.

Hai điều kiện phải biết trước

1. Nắng gắt nhưng lệch giờ

Ban công thường chỉ có nắng vài tiếng mỗi ngày, và tuỳ hướng mà rất khác nhau:

• Hướng đông — nắng sáng, dịu, tốt cho phần lớn rau thơm.
• Hướng tây — nắng chiều rất gắt, và bê tông hấp nhiệt làm ban công nóng hầm tới tối. Đây là hướng khó nhất.
• Hướng bắc hoặc bị toà nhà khác che — thiếu nắng, cây vống lên và yếu.

Việc nên làm trước khi mua cây: ngồi quan sát một ngày xem ban công có nắng từ mấy giờ tới mấy giờ. Biết con số đó rồi mới chọn cây.

2. Gió mạnh và khô

Trên cao gió mạnh hơn dưới đất nhiều. Gió làm đất trong chậu khô rất nhanh — chậu tưới buổi sáng, chiều đã khô cong, trong khi cùng cái chậu đó để dưới sân thì còn ẩm.

Hệ quả: chậu nhỏ gần như không sống nổi ở ban công gió. Chậu càng nhỏ càng khô nhanh.

Ba loại dễ sống nhất

1. Hành lá — dễ nhất, và gần như miễn phí

Không cần mua hạt. Mua hành ở chợ, cắt lấy phần trên để nấu, giữ lại gốc trắng có rễ rồi cắm xuống đất. Vài ngày là lên lá.

• Chịu được nắng gắt lẫn nắng ít.
• Cắt xong lại mọc tiếp, cắt được nhiều lượt.
• Chậu sâu khoảng một gang tay là đủ.

Đây là cây nên trồng đầu tiên, vì gần như không thất bại và cho kết quả nhanh — điều quan trọng với người mới.

2. Húng quế — hợp nắng Sài Gòn

Cây nhiệt đới, ưa nóng, ưa nắng. Ban công hướng tây gắt thì húng quế chịu được trong khi nhiều cây khác cháy lá.

• Bấm ngọn thường xuyên — đây là mẹo quan trọng nhất. Bấm ngọn thì cây đâm nhánh ngang, bụi dày; để mọc thẳng thì cây cao lêu nghêu rồi ra hoa và tàn.
• Ngắt hoa ngay khi thấy. Ra hoa là cây chuyển sang giai đoạn cuối, lá bớt thơm.
• Ưa ẩm, nên chậu cần đủ lớn.

3. Tía tô — chịu bóng tốt nhất trong ba loại

Hợp ban công thiếu nắng hoặc bị che. Tía tô sống được với nắng ít hơn húng quế, và lá to nên nhìn cũng đã.

• Ưa ẩm, đừng để đất khô kiệt.
• Hái lá từ dưới lên, chừa ngọn cho cây tiếp tục lớn.
• Dễ tự gieo lại nếu để cây già ra hạt.

Lỗi tưới nước — phổ biến nhất

Người mới trồng chết cây vì tưới sai nhiều hơn vì bất cứ lý do nào khác, và thường là tưới quá nhiều chứ không phải quá ít.

• Thò ngón tay xuống đất trước khi tưới. Khô tới đốt thứ nhất thì tưới; còn ẩm thì thôi. Tưới theo lịch cố định là cách hỏng cây nhanh nhất, vì nhu cầu nước đổi theo nắng và gió từng ngày.
• Chậu phải có lỗ thoát nước. Không có lỗ thì rễ úng và thối, cây chết mà nhìn như thiếu nước — rồi người ta tưới thêm.
• Tưới sáng sớm hoặc chiều mát. Tưới giữa trưa nắng gắt thì nước bốc hơi phần lớn.
• Đừng để đĩa hứng đọng nước lâu — vừa úng rễ vừa là chỗ muỗi đẻ.

Chậu và đất

• Chậu sâu hơn là rộng. Rễ cần chỗ xuống, và chậu sâu giữ ẩm lâu hơn chậu nông cùng thể tích.
• Đất trộn sẵn cho rau là đủ. Đất vườn lấy về thường bí và nặng, không thoát nước tốt trong chậu.
• Trộn thêm xơ dừa hoặc trấu cho tơi, giữ ẩm mà vẫn thoát nước.

Có đáng làm không

Nói thật: ba chậu ban công không đủ cho nhu cầu rau thơm của cả nhà. Nhưng nó giải đúng một chuyện phiền — mua bó rau thơm lớn ở chợ rồi dùng một nhúm, phần còn lại thành rác sau ba ngày.

Ngắt vừa đủ mỗi bữa thì không phí gì. Đó là giá trị thật của chậu rau ban công, chứ không phải chuyện tự cung tự cấp.

Hỏi đáp nhanh

Nên làm gì trước khi mua cây?

Quan sát một ngày xem ban công có nắng từ mấy giờ tới mấy giờ. Hướng đông nắng sáng dịu tốt cho phần lớn rau thơm; hướng tây nắng chiều gắt và bê tông hấp nhiệt là hướng khó nhất.

Vì sao chậu ở ban công mau khô hơn dưới đất?

Vì trên cao gió mạnh hơn nhiều, làm đất khô rất nhanh. Chậu càng nhỏ càng khô nhanh, nên chậu nhỏ gần như không sống nổi ở ban công gió.

Loại nào dễ nhất cho người mới?

Hành lá, và gần như miễn phí — mua hành ở chợ, giữ lại gốc trắng có rễ rồi cắm xuống đất, vài ngày là lên lá. Cắt xong lại mọc tiếp nhiều lượt.

Húng quế cần chăm thế nào?

Bấm ngọn thường xuyên để cây đâm nhánh ngang thành bụi dày, và ngắt hoa ngay khi thấy vì ra hoa là cây chuyển sang giai đoạn cuối, lá bớt thơm.

Ban công thiếu nắng thì trồng gì?

Tía tô — chịu bóng tốt nhất trong ba loại, sống được với nắng ít hơn húng quế.

Lỗi làm chết cây nhiều nhất là gì?

Tưới sai, và thường là tưới quá nhiều. Thò ngón tay xuống đất trước khi tưới thay vì tưới theo lịch cố định, và chậu bắt buộc phải có lỗ thoát nước — không có lỗ thì rễ thối mà nhìn như thiếu nước.