Ống hút giấy có thật sự tốt hơn ống hút nhựa không

Quán đổi sang ống hút giấy, khách khen là quán có ý thức. Rồi ống hút mềm ra giữa chừng ly nước, khách bực. Rồi có người nói ống hút giấy thật ra cũng chẳng tốt hơn. Ai cũng có lý một phần.

Câu trả lời thành thật là "tuỳ" — và chỗ tuỳ nằm ở đâu thì đáng nói hơn cả câu trả lời.

Ống hút giấy hơn ở chỗ nào

• Phân huỷ được trong môi trường tự nhiên. Đây là điểm mạnh lớn nhất và cũng là điểm thật. Một ống hút giấy lọt ra kênh rạch phân rã trong vài tháng; ống hút nhựa thì tồn tại rất lâu và vỡ dần thành vi nhựa.
• Không thành vi nhựa. Nhựa không biến mất mà vỡ nhỏ dần. Đây là lý do chính khiến ống hút nhựa bị nhắm tới trước, dù nó chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng rác nhựa.
• Nguyên liệu tái tạo được. Giấy từ gỗ trồng, nhựa từ dầu mỏ.

Ống hút nhựa hơn ở chỗ nào

Phần này ít người nói, nhưng nói cho công bằng thì mới đủ:

• Sản xuất nhẹ hơn. Một ống hút nhựa rất nhẹ và tốn ít năng lượng để làm. Giấy thì cần gỗ, nước, năng lượng để nghiền và sấy — tính trên một chiếc, ống hút giấy thường tốn nhiều hơn để sản xuất.
• Dùng được lâu hơn trong một lần. Ống hút giấy mềm sau mươi lăm phút, nhất là với đồ uống có đá. Ly trà sữa uống lâu có khi phải đổi hai ống — và hai ống giấy thì không còn hơn một ống nhựa.
• Lớp chống thấm. Nhiều ống hút giấy có tráng một lớp mỏng để không mềm ngay. Lớp đó làm việc phân huỷ và tái chế phức tạp hơn so với giấy trơn.

Vậy cái nào tốt hơn

Kết luận thành thật: ống hút giấy tốt hơn nếu xét chuyện rác lọt ra môi trường, và không rõ hơn nếu xét năng lượng sản xuất. Ở nơi hệ thống thu gom rác chưa tốt và rác dễ trôi ra sông biển, điểm mạnh của giấy có giá trị rõ ràng.

Nhưng cả hai đều là đồ dùng một lần. Và đó là chỗ câu hỏi bị đặt sai từ đầu.

Lựa chọn thứ ba luôn thắng

Không dùng ống hút nào cả.

Phần lớn đồ uống uống thẳng từ ly được: cà phê, trà, nước ép. Không cần gì thay thế, không cần sản xuất gì, không tạo rác gì. Đây là lựa chọn duy nhất thắng cả hai lựa chọn kia ở mọi chỉ tiêu.

Ba trường hợp ống hút thật sự cần:

• Đồ uống có trân châu hoặc topping — không có ống hút to thì không uống được.
• Người có khó khăn về vận động hoặc nuốt. Đây là nhóm mà ống hút nhựa dẻo là thiết bị hỗ trợ thật sự, không phải tiện nghi. Các lệnh cấm ống hút nhựa ở nhiều nơi có ngoại lệ cho nhóm này, và đó là ngoại lệ đúng.
• Uống khi đang di chuyển, ly đậy nắp.

Còn ống hút inox và ống hút tre?

Cùng logic với túi vải: chúng "nợ" nhiều hơn lúc sản xuất và chỉ trả hết bằng cách dùng lại nhiều lần. Một bộ ống hút inox mua về rồi để ngăn kéo thì tệ hơn dùng vài ống hút giấy.

Hai chỗ thực tế hay làm người ta bỏ cuộc:

• Rửa. Không có bàn chải nhỏ thì gần như không rửa sạch được, nhất là sau trà sữa. Không rửa kỹ thì vài lần là bỏ.
• Mang theo. Để ở nhà thì không bao giờ dùng tới. Phải nằm trong balo cùng bình nước.

Ống hút tre thì thêm một chuyện: dễ ám mùi và dễ mốc nếu không phơi khô hẳn sau khi rửa.

Ở quán thì làm gì

• Uống tại chỗ thì xin uống thẳng ly, không lấy ống hút. Đây là việc đơn giản nhất trong cả bài.
• Món có trân châu thì lấy ống hút, không cần áy náy — đó là trường hợp cần thật.
• Mang đi thì mang ly riêng, vừa khỏi ly nhựa vừa khỏi nắp nhựa — nắp còn nhiều nhựa hơn ống hút.

Ở Bánh Mì XANH có ống hút giấy cho khách uống tại chỗ, và khách từ chối ống hút cũng bình thường. Thức uống có Cà Phê Đen 35.000đ, Cà Phê Sữa Hạt 45.000đ, Trà Chanh Hoa Nhài 36.000đ — ba món này uống thẳng ly được. Trà Sữa Hạt Trân Châu 45.000đ và bản Đường Đen 48.000đ thì cần ống hút vì có trân châu.

Năm tiệm mở 24 giờ: 38 Lê Thị Riêng, 15B Nguyễn Thị Minh Khai, 2B Trần Hưng Đạo, 148B Đề Thám (Quận 1) và 210 Bùi Văn Ba (Quận 7). Gọi 0923.183.183, đơn từ 500.000đ trong bán kính 5km miễn phí giao.

Hỏi đáp nhanh

Ống hút giấy có thật sự tốt hơn ống hút nhựa không?

Tốt hơn nếu xét chuyện rác lọt ra môi trường — giấy phân rã trong vài tháng, nhựa tồn tại rất lâu và vỡ thành vi nhựa. Nhưng tính trên một chiếc thì ống hút giấy thường tốn nhiều năng lượng sản xuất hơn.

Vì sao ống hút giấy hay bị mềm?

Vì bản chất là giấy ngấm nước. Nhiều loại có tráng một lớp mỏng chống thấm để mềm chậm hơn, nhưng lớp đó lại làm việc phân huỷ và tái chế phức tạp hơn.

Lựa chọn tốt nhất là gì?

Không dùng ống hút nào cả. Phần lớn đồ uống uống thẳng từ ly được — không sản xuất gì, không tạo rác gì. Đây là lựa chọn duy nhất thắng ở mọi chỉ tiêu.

Có ai thật sự cần ống hút nhựa không?

Có. Người gặp khó khăn về vận động hoặc nuốt thì ống hút nhựa dẻo là thiết bị hỗ trợ thật sự chứ không phải tiện nghi. Các lệnh cấm ở nhiều nơi đều có ngoại lệ cho nhóm này.

Ống hút inox có xanh hơn không?

Chỉ khi dùng lại nhiều lần. Nó tốn nhiều hơn lúc sản xuất nên phải dùng đủ nhiều mới bù được. Mua rồi để ngăn kéo thì tệ hơn dùng vài ống hút giấy.

Mang đi thì nên làm gì?

Mang ly riêng — vừa khỏi ly nhựa vừa khỏi nắp nhựa, mà nắp còn nhiều nhựa hơn ống hút.