Một bếp hai mâm: nấu chay cho mình, nấu mặn cho nhà

Người ăn chay sống chung với gia đình ăn mặn gặp cùng một chuyện: một bếp, hai kiểu ăn. Nấu hai lần thì mệt, nấu chung thì lẫn. Chuyện này giải được bằng cách sắp bếp, không phải bằng thuyết phục ai.

Trước hết: lẫn tới mức nào thì mới là vấn đề

Đây là câu phải tự trả lời trước khi sắp bếp, vì mỗi mức đòi hỏi công khác nhau.

• Chay kỳ — thường chỉ cần món riêng, không quá bận tâm chuyện dùng chung chảo.
• Chay trường — phần lớn muốn tránh dính thịt cá rõ ràng, nhưng chảo rửa sạch là chấp nhận được.
• Thuần chay — thường cần dụng cụ riêng cho những thứ khó rửa hết, nhất là dầu chiên.

Không có mức nào đúng hơn mức nào. Nhưng nói rõ mức của mình với người nấu chính trong nhà thì đỡ hẳn hiểu nhầm — và đỡ cả cảnh nấu xong mới biết không ăn được.

Chia dụng cụ: chỉ cần chia đúng ba thứ

Không cần sắm bộ nồi thứ hai. Ba thứ này đáng chia vì rửa không hết:

• Thớt. Thớt gỗ có vết dao giữ mùi và giữ nước thịt cá. Mua thêm một cái thớt nhựa khác màu là gọn nhất — khác màu để không cầm nhầm.
• Dầu chiên. Chảo dầu vừa chiên cá thì chiên đậu hũ vào là dính mùi ngay. Nếu nhà hay chiên thì để riêng một hũ dầu nhỏ.
• Muỗng nếm và đũa gắp. Cái này hay quên nhất — nếm nồi canh mặn rồi khuấy nồi chay bằng cùng cái muỗng.

Nồi, chảo, chén đĩa thì rửa sạch là dùng chung được với phần lớn người. Nước mắm và mắm ruốc thì để riêng chỗ, vì mùi bám và dễ rót nhầm.

Sắp thứ tự nấu: nấu chay trước

Đây là mẹo đơn giản nhất và hiệu quả nhất: làm phần chay trước, phần mặn sau.

Lý do: bếp lúc đầu còn sạch, chưa có mỡ động vật, chưa có mùi. Làm ngược lại thì phải rửa giữa chừng — mà rửa giữa lúc đang nấu là việc ai cũng có xu hướng làm qua loa.

Thứ tự chạy được trong bếp nhà:

1. Sơ chế rau củ chung cho cả hai mâm — phần này không phân biệt.
2. Nấu món chay, múc ra, đậy lại.
3. Rửa qua dụng cụ.
4. Nấu món mặn.

Món nấu một lần, tách ra hai mâm

Đây là chỗ tiết kiệm nhiều công nhất, và cũng là chỗ ít người tận dụng. Nguyên tắc: nấu phần nền chay, phần đạm cho vào sau.

• Canh. Nấu nồi canh rau củ không nêm nước mắm, múc riêng một tô, rồi nồi còn lại mới thêm phần mặn và nêm.
• Rau xào. Xào rau riêng không hành tỏi (nếu cần), chia đôi, phần của nhà thì thêm tỏi phi hoặc thịt.
• Cơm chiên. Chiên phần cơm với rau củ trước, tách ra, phần còn lại mới thêm trứng hoặc lạp xưởng.
• Bún, phở. Nước dùng rau củ nấu riêng thì cả nhà ăn được; phần mặn thêm vào tô.

Cách này giảm hẳn thời gian nấu, và quan trọng hơn là cả nhà ăn cùng một món chứ không phải mỗi người một mâm — chuyện này ảnh hưởng tới không khí bữa cơm nhiều hơn người ta tưởng.

Những ngày không kịp nấu

Không phải hôm nào cũng sắp được. Vài lối thoát thực tế:

• Nấu sẵn phần đạm cho hai ba ngày. Đậu hũ ướp sẵn, đậu luộc sẵn — tới bữa chỉ chiên hoặc trộn.
• Mua phần chay từ ngoài cho một người, nhà nấu bình thường. Rẻ hơn và nhanh hơn là nấu riêng một nồi cho một người.
• Ngày bận thì đơn giản hoá, đừng cố đủ món. Một ổ bánh mì chay đầy nhân là bữa hoàn chỉnh, và không phải bật bếp.

Năm tiệm mở 24 giờ: 38 Lê Thị Riêng, 15B Nguyễn Thị Minh Khai, 2B Trần Hưng Đạo, 148B Đề Thám (Quận 1) và 210 Bùi Văn Ba (Quận 7). Gọi 0923.183.183, đơn từ 500.000đ trong bán kính 5km miễn phí giao.

Hỏi đáp nhanh

Có cần sắm bộ nồi riêng không?

Không. Chỉ ba thứ đáng chia vì rửa không hết: thớt (vết dao giữ mùi), dầu chiên, và muỗng nếm với đũa gắp. Nồi chảo chén đĩa rửa sạch là dùng chung được với phần lớn người.

Nên nấu chay trước hay nấu mặn trước?

Nấu chay trước, khi bếp còn sạch và chưa có mỡ động vật. Làm ngược lại thì phải rửa giữa chừng, mà rửa giữa lúc đang nấu thì ai cũng có xu hướng làm qua loa.

Làm sao nấu một lần mà ăn được cả hai bên?

Nấu phần nền chay rồi thêm đạm sau: canh rau củ chưa nêm nước mắm thì múc riêng một tô trước; cơm chiên rau củ tách ra rồi mới thêm trứng; nước dùng rau củ nấu riêng thì cả nhà ăn được.

Vì sao thớt lại quan trọng hơn nồi?

Vì vết dao trên thớt gỗ giữ mùi và giữ nước thịt cá, rửa không hết. Nồi và chảo bề mặt nhẵn thì rửa sạch được. Mua thêm thớt nhựa khác màu để không cầm nhầm là đủ.

Dụng cụ nào hay bị quên nhất?

Muỗng nếm và đũa gắp — nếm nồi canh mặn rồi khuấy tiếp nồi chay bằng cùng cái muỗng là chuyện rất hay xảy ra.

Ngày bận không kịp nấu thì làm sao?

Nấu sẵn phần đạm cho hai ba ngày, hoặc mua phần chay từ ngoài cho một người trong khi nhà nấu bình thường — rẻ và nhanh hơn nấu riêng một nồi cho một người.