Đi làm ở Sài Gòn không bằng xe máy: thử một tuần xem sao

Bỏ xe máy ở Sài Gòn nghe không thực tế. Thành phố này được xây quanh xe máy: hẻm nhỏ, khoảng cách vừa, thời tiết nóng, và mọi thứ đều tiện cho hai bánh.

Nhưng thử một tuần thì khác với bỏ hẳn. Một tuần đủ để biết quãng nào thay được và quãng nào không — và phần lớn người thử đều ngạc nhiên ở cả hai chiều.

Bốn lựa chọn và chỗ hợp của từng cái

Xe buýt

• Hợp: tuyến thẳng, đi cùng một hướng mỗi ngày, giờ không quá gấp.
• Không hợp: phải đổi hai ba tuyến, hoặc điểm đến cách trạm xa.
• Rẻ nhất trong bốn lựa chọn, và có máy lạnh — điều này quan trọng hơn người ta tưởng vào buổi trưa.
• Chỗ vướng thật: thời gian khó đoán vào giờ cao điểm, và quãng đi bộ từ trạm tới nơi.

Đi bộ

• Hợp: quãng dưới một cây số, và khu trung tâm nơi đường ngắn.
• Không hợp: trưa nắng gắt, trời mưa, hoặc đoạn vỉa hè bị chiếm chỗ.
• Ở khu Quận 1 thì đi bộ nhiều khi nhanh hơn đi xe vào giờ cao điểm, vì không phải tìm chỗ gửi.

Xe đạp

• Hợp: quãng 2 tới 5 cây số, đường ít xe tải, chỗ làm có chỗ để xe và chỗ thay đồ.
• Không hợp: trục lớn đông xe, và bất cứ hôm nào trời mưa.
• Chỗ vướng lớn nhất: tới nơi mồ hôi. Đây là lý do thật khiến nhiều người bỏ, không phải vì đường xa.

Xe công nghệ và đi chung xe

• Hợp: hôm mưa, hôm mặc đồ trang trọng, hôm mang nhiều đồ.
• Không hợp: dùng hàng ngày thì đắt hơn xăng nhiều.
• Đi chung xe với đồng nghiệp cùng tuyến là lựa chọn ít ai nghĩ tới nhưng rẻ và tiện, nếu tìm được người cùng giờ.

Tính ra tiền

Đây là phần nhiều người bất ngờ, vì chi phí xe máy bị chia lắt nhắt nên khó thấy. Cộng đủ thì gồm:

• Xăng — khoản duy nhất phần lớn người tính.
• Gửi xe — mỗi lần ít nhưng ngày nào cũng có, nhiều nơi còn tính riêng theo lượt.
• Bảo dưỡng — thay nhớt, vỏ xe, sửa vặt.
• Bảo hiểm và đăng kiểm.
• Hao mòn chính chiếc xe.

Cộng cả năm khoản thì con số khác hẳn con số tiền xăng. Trong khi vé xe buýt tháng là một con số cố định, biết trước, không phát sinh.

Nói công bằng: nếu chỉ tính một tuần thử thì tiết kiệm không đáng kể. Giá trị của tuần thử là biết được cái gì khả thi, không phải tiết kiệm ngay.

Cách thử một tuần cho có ích

1. Chọn tuần không có việc gấp. Tuần nhiều deadline thì lần nào trễ cũng đổ cho phương tiện.
2. Chuẩn bị trước: tra tuyến xe buýt, cài app, để sẵn tiền lẻ hoặc thẻ.
3. Dậy sớm hơn 20 phút. Ngày đầu luôn chậm hơn dự tính.
4. Ghi lại mỗi ngày: mất bao lâu, tốn bao nhiêu, chỗ nào bực mình.
5. Đừng cực đoan. Hôm mưa gọi xe công nghệ là hợp lý, không phải thất bại.

Kết quả thường gặp

Phần lớn người thử không bỏ hẳn xe máy, nhưng tìm ra được mô hình hỗn hợp:

• Đi xe buýt những ngày làm cố định một chỗ.
• Đi bộ những quãng ngắn mà trước đây vẫn dắt xe ra.
• Dùng xe máy cho những ngày phải chạy nhiều điểm.

Mô hình này giảm số chuyến xe máy đáng kể mà không phải hy sinh gì lớn — và đó là kết quả bền hơn nhiều so với bỏ hẳn rồi quay lại sau hai tuần.

Chuyện ăn uống khi đổi cách đi

Một chi tiết nhỏ hay bị bỏ qua: không có xe máy thì bán kính mua đồ ăn hẹp lại. Quán quen cách hai cây số thành xa, và bữa trưa phải chọn trong phạm vi đi bộ.

Với người ăn chay thì đây là chỗ vướng thật, vì lựa chọn vốn đã hẹp hơn. Hai lối gỡ: biết trước chỗ nào trong tầm đi bộ, hoặc đặt giao tới chỗ làm — đơn nhóm chung với đồng nghiệp thì chia phí giao còn rẻ hơn.

Hỏi đáp nhanh

Bỏ xe máy ở Sài Gòn có thực tế không?

Bỏ hẳn thì khó với phần lớn người. Nhưng thử một tuần thì khác — nó cho biết quãng nào thay được và quãng nào không, và kết quả thường là một mô hình hỗn hợp chứ không phải bỏ hẳn.

Xe đạp vướng nhất ở đâu?

Tới nơi mồ hôi. Đây là lý do thật khiến nhiều người bỏ, không phải vì đường xa — nên chỗ làm có chỗ thay đồ hay không là yếu tố quyết định.

Chi phí xe máy thật sự gồm những gì?

Không chỉ xăng: còn gửi xe mỗi ngày, bảo dưỡng, bảo hiểm và đăng kiểm, cộng hao mòn chính chiếc xe. Cộng đủ thì con số khác hẳn tiền xăng.

Nên thử thế nào cho có ích?

Chọn tuần không có việc gấp, tra tuyến trước, dậy sớm hơn 20 phút, ghi lại mỗi ngày mất bao lâu và tốn bao nhiêu. Và đừng cực đoan — hôm mưa gọi xe là hợp lý.

Kết quả thường là gì?

Một mô hình hỗn hợp: xe buýt cho ngày làm cố định một chỗ, đi bộ cho quãng ngắn, xe máy cho ngày phải chạy nhiều điểm. Bền hơn nhiều so với bỏ hẳn rồi quay lại sau hai tuần.

Không có xe máy thì ăn trưa thế nào?

Bán kính mua đồ ăn hẹp lại, và với người ăn chay thì vướng hơn vì lựa chọn vốn đã hẹp. Hai lối gỡ: biết trước chỗ nào trong tầm đi bộ, hoặc đặt giao tới chỗ làm và gom đơn với đồng nghiệp cho rẻ phí giao.