Đặt đồ chay cho đám giỗ và đám tang: tính suất và giờ giao

Đặt đồ ăn cho đám giỗ hay đám tang khác đặt tiệc thường ở hai chỗ, và cả hai đều làm người đặt lúng túng: giờ giấc chạy theo nghi lễ chứ không theo bữa ăn, và số người tới thường không biết trước.

Bài này nói cách xoay xở với cả hai.

Tính suất khi không biết số khách

Đây là chỗ khó nhất. Nhà có giỗ thì họ hàng tới theo đợt, người ở lại ăn người không. Đám tang thì càng khó đoán hơn.

Cách nhiều nhà dùng, chia làm hai lớp:

• Lớp chắc chắn — số người trong nhà và họ hàng gần, những người chắc chắn ở lại. Đặt đủ cho nhóm này ngay từ đầu.
• Lớp dự phòng — cộng thêm khoảng 20 đến 30% cho khách tới bất ngờ. Đây là con số nhiều người thấy hợp lý qua kinh nghiệm.

Nếu vượt dự phòng thì gọi đặt thêm. Đây là lý do đặt ở nơi mở 24 giờ có lợi thật: giữa buổi thấy thiếu thì gọi bổ sung được, không phải chịu trận.

Ngược lại, đặt dư nhiều quá thì phần thừa để tới chiều đã ỉu và bỏ đi. Đặt vừa rồi bổ sung thường hợp lý hơn đặt dư ngay từ đầu.

Giờ giao theo nghi lễ, không theo bữa

Đây là chỗ khác biệt lớn nhất so với tiệc công ty. Tiệc công ty thì giao đúng giờ nghỉ trưa. Giỗ chạp thì giờ ăn phụ thuộc vào lúc xong lễ, mà lúc xong lễ lại co giãn.

Vài mốc thực tế:

• Đám giỗ — thường cúng buổi sáng hoặc trưa, ăn ngay sau đó. Giao trước giờ cúng khoảng 30 phút là vừa: đồ tới rồi, xong lễ là dọn được ngay, mà cũng chưa kịp nguội.
• Đám tang — người tới rải suốt ngày và cả đêm, không có một giờ ăn cố định. Nhiều nhà chọn cách chia nhiều đợt giao nhỏ thay vì một đợt lớn, để lúc nào cũng có đồ mới.

Với đám tang, cách chia đợt là chỗ nơi mở 24 giờ giúp được nhiều nhất — đợt khuya và đợt sáng sớm vẫn đặt được.

Đặt trước bao lâu

• Dưới 20 suất — báo trước 2 tới 3 tiếng là bếp chuẩn bị kịp.
• 20 tới 50 suất — gọi từ sáng nếu giao trưa cùng ngày, hoặc đặt trước một ngày nếu cần giao đúng một khung giờ cố định.
• Trên 50 suất — đặt trước ít nhất một ngày.
• Rơi vào rằm hoặc mùng một — đặt trước một tới hai ngày, vì đó là ngày lượng đặt đồ chay tăng mạnh và bếp đã kín lịch.

Đám tang thì thường không có thời gian chuẩn bị trước. Trường hợp đó cứ gọi, nói rõ tình huống và số suất cần gấp — bếp sẽ báo lại làm được bao nhiêu trong bao lâu, thay vì để nhà đang bận phải tự đoán.

Chọn món cho dịp này

Hai tiêu chí khác hẳn tiệc thường:

• Dễ chia và dễ cầm. Người tới viếng thường ăn đứng hoặc ăn nhanh rồi đi. Món cầm tay được hợp hơn món phải ngồi bàn.
• Đồng nhất. Một loại cho tất cả thì dễ chia, dễ đếm, và không ai phải chọn. Khác với tiệc sinh nhật, ở dịp này sự đơn giản là điểm cộng.

Thực tế nhiều nhà chọn một loại làm chính rồi thêm một loại nhẹ cho người lớn tuổi và trẻ nhỏ. Thực đơn có Thập Cẩm 59.000đ, Chả Lát Chay 53.000đ, Đậu Hũ Cay 56.000đ, Bơ Đường 28.000đ và Thượng Hạng Premium 75.000đ.

⚠️ Đậu Hũ Cay nên cân nhắc ở dịp có nhiều người lớn tuổi — vị cay ở đây rõ chứ không nhẹ, và không phải ai cũng ăn được.

Nói gì khi gọi đặt

Bốn thứ, nói một lượt là đủ:

• Số suất và loại nào bao nhiêu.
• Giờ cần nhận — nếu theo nghi lễ thì nói rõ giờ cúng để tính ngược.
• Địa chỉ, và có người nhận tại chỗ hay cần gọi trước khi tới.
• Chia sẵn từng phần hay để chung mẹt lớn.

Điều cuối đáng nói riêng: chia sẵn từng phần tiện hơn nhiều khi người tới rải rác, vì không ai phải đứng chia giữa lúc bận.

Năm tiệm mở 24 giờ: 38 Lê Thị Riêng, 15B Nguyễn Thị Minh Khai, 2B Trần Hưng Đạo, 148B Đề Thám (Quận 1) và 210 Bùi Văn Ba (Quận 7). Gọi 0923.183.183, đơn từ 500.000đ trong bán kính 5km miễn phí giao.

Hỏi đáp nhanh

Không biết bao nhiêu người tới thì tính suất sao?

Chia hai lớp: đặt đủ cho số người chắc chắn ở lại, rồi cộng thêm khoảng 20–30% dự phòng. Thiếu thì gọi đặt thêm — tiệm mở 24 giờ nên giữa buổi vẫn bổ sung được.

Nên giao trước giờ cúng bao lâu?

Khoảng 30 phút. Đồ tới rồi thì xong lễ là dọn được ngay, mà cũng chưa kịp nguội.

Đám tang thì giao thế nào cho hợp?

Chia nhiều đợt giao nhỏ thay vì một đợt lớn, vì người tới rải suốt ngày và cả đêm. Đợt khuya và đợt sáng sớm vẫn đặt được.

Đặt trước bao lâu là đủ?

Dưới 20 suất thì 2–3 tiếng; 20–50 suất thì gọi từ sáng cho trưa cùng ngày; trên 50 suất thì trước một ngày. Rơi vào rằm hoặc mùng một thì trước một tới hai ngày.

Đám tang gấp quá không kịp đặt trước thì sao?

Cứ gọi và nói rõ tình huống cùng số suất cần gấp. Bếp sẽ báo lại làm được bao nhiêu trong bao lâu, thay vì để nhà đang bận phải tự đoán.

Nên đặt một loại hay nhiều loại?

Một loại làm chính thì dễ chia, dễ đếm, không ai phải chọn. Thêm một loại nhẹ cho người lớn tuổi và trẻ nhỏ là vừa. Món cay nên cân nhắc vì không phải ai cũng ăn được.