Caffeine trong trà sữa so với cà phê: con số dễ hình dung

Có một hiểu nhầm khá phổ biến: trà sữa là "đồ uống nhẹ", uống buổi tối thoải mái, còn cà phê mới là thứ làm mất ngủ.

Nhưng trà cũng có caffeine — và trà sữa làm từ trà đặc, nên có ly còn nhiều caffeine hơn một ly cà phê nhỏ.

Thứ tự tương đối

Không có con số cố định cho từng ly, vì nó phụ thuộc quá nhiều yếu tố. Nhưng xếp theo thứ tự thì giúp hình dung được:

• Cà phê phin đậm — nhóm cao nhất trong các món quen thuộc.
• Cà phê pha máy (espresso, americano) — tuỳ số shot, một shot thường thấp hơn một phin đậm.
• Trà sữa trà đen — nằm trong khoảng của một ly cà phê nhỏ, và có ly vượt lên.
• Trà sữa trà xanh, trà ô long — thường thấp hơn trà đen nhưng không phải không có.
• Trà thảo mộc thật sự — hoa cúc, sả gừng, bạc hà — không có caffeine.

Điểm đáng nhớ: khoảng của trà sữa và khoảng của cà phê chồng lên nhau. Không thể nói chắc trà sữa nhẹ hơn.

Vì sao trà sữa khó đoán hơn cà phê

Một ly cà phê đen thì lượng caffeine phụ thuộc chủ yếu vào lượng cà phê. Trà sữa thì nhiều biến số hơn:

• Loại trà. Trà đen thường cao hơn trà xanh và ô long.
• Trà ủ đặc tới mức nào. Trà sữa cần trà rất đặc để vị không bị sữa lấn — đặc hơn nhiều so với ly trà uống thường.
• Cỡ ly. Ly trà sữa thường lớn hơn ly cà phê nhiều. Cùng nồng độ mà thể tích gấp đôi thì tổng lượng gấp đôi.
• Có thêm shot trà đậm hay không, tuỳ quán và tuỳ món.

Cỡ ly là yếu tố hay bị bỏ qua nhất. Một ly cà phê phin nhỏ so với một ly trà sữa lớn là so hai thể tích rất khác nhau.

Vì sao trà sữa "cảm giác" nhẹ hơn

Đây là phần thú vị: trà có một chất gọi là L-theanine không có trong cà phê. Chất này được cho là làm dịu bớt cảm giác bồn chồn mà caffeine gây ra.

Kết quả là uống trà thì tỉnh táo êm hơn, không "giật" như cà phê — nhưng caffeine vẫn vào cơ thể như thường. Cảm giác dễ chịu không có nghĩa là liều thấp.

Cộng thêm vị ngọt và sữa làm món dễ uống, nên người ta uống nhanh hơn và uống hết ly lớn mà không để ý.

Uống buổi tối thì tính thế nào

Caffeine ở lại trong cơ thể khá lâu — sau nhiều giờ vẫn còn một phần đáng kể. Nghĩa là ly uống lúc 5 giờ chiều vẫn còn tác dụng lúc đi ngủ.

Ngưỡng của mỗi người rất khác nhau, và khác biệt này lớn hơn nhiều người tưởng:

• Người chuyển hoá nhanh — uống cà phê tối vẫn ngủ được.
• Người chuyển hoá chậm — một ly trà sữa buổi chiều đủ để trằn trọc.
• Thói quen dùng hàng ngày làm cơ thể quen dần, nên người uống đều thấy ít tác dụng hơn người thỉnh thoảng uống.

Cách thực tế: nếu hay khó ngủ thì thử lùi mốc uống cuối ngày sớm hơn vài tiếng trong một tuần rồi xem có khác không. Đây là cách tự biết ngưỡng của mình, chính xác hơn mọi con số chung.

Ai nên để ý hơn

• Người có thai hoặc cho con bú — có khuyến nghị hạn chế caffeine, và mức cụ thể nên hỏi bác sĩ.
• Người có vấn đề tim mạch, lo âu, hoặc trào ngược dạ dày.
• Trẻ em và thiếu niên — trà sữa là món trẻ hay uống, và ít ai nghĩ tới chuyện caffeine trong đó.
• Người đang uống thuốc — một số thuốc tương tác với caffeine.

Bài này là thông tin phổ thông, không đưa mức khuyến nghị cụ thể và không thay tư vấn của bác sĩ.

Muốn uống buổi tối mà không ảnh hưởng giấc ngủ

• Trà thảo mộc thật — hoa cúc, sả gừng, bạc hà. Đọc kỹ: "trà hoa nhài" là trà xanh ướp hoa, vẫn có caffeine.
• Sữa đậu nành, sữa hạt — không caffeine, và có chút đạm.
• Nước ép, nước trái cây.
• Trà sữa không trà — một số quán có món nền sữa thay vì nền trà.

Năm tiệm mở 24 giờ: 38 Lê Thị Riêng, 15B Nguyễn Thị Minh Khai, 2B Trần Hưng Đạo, 148B Đề Thám (Quận 1) và 210 Bùi Văn Ba (Quận 7). Gọi 0923.183.183.

Hỏi đáp nhanh

Trà sữa có caffeine không?

Có. Trà sữa làm từ trà ủ rất đặc để vị không bị sữa lấn, nên có ly nằm trong khoảng của một ly cà phê nhỏ và có ly vượt lên. Khoảng của hai món chồng lên nhau.

Vì sao trà sữa khó đoán hơn cà phê?

Vì nhiều biến số hơn: loại trà, độ đặc khi ủ, cỡ ly, và có thêm shot trà đậm hay không. Cỡ ly hay bị bỏ qua nhất — ly trà sữa thường lớn hơn ly cà phê nhiều.

Vì sao uống trà thấy êm hơn cà phê?

Vì trà có L-theanine, chất không có trong cà phê, được cho là làm dịu bớt cảm giác bồn chồn. Nhưng caffeine vẫn vào cơ thể như thường — cảm giác dễ chịu không có nghĩa là liều thấp.

Uống lúc mấy giờ thì ảnh hưởng giấc ngủ?

Tuỳ người, và khác biệt giữa người với người rất lớn. Caffeine ở lại trong cơ thể nhiều giờ, nên ly lúc 5 giờ chiều vẫn còn tác dụng lúc đi ngủ với người chuyển hoá chậm.

Làm sao biết ngưỡng của mình?

Lùi mốc uống cuối ngày sớm hơn vài tiếng trong một tuần rồi xem giấc ngủ có khác không. Cách này chính xác hơn mọi con số chung.

Buổi tối uống gì thay được?

Trà thảo mộc thật như hoa cúc, sả gừng, bạc hà; sữa đậu nành; nước ép. Lưu ý "trà hoa nhài" là trà xanh ướp hoa nên vẫn có caffeine.